Πρόσκληση σε ταξίδι.
Πρόσεχε το μύλο ναύτισα.
Πρώτη ματιά – πρώτη εντύπωση σε όλα. Βρίσκεται στο ύψος των ματιών του καθ’ ενός μας και ως εκ τούτου, μετά την αναγνώριση είναι η επόμενη στάση. Αυτή των μαλλιών. Οι τρίχες της κεφαλής: Κόμη.
Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κόμη στον αρχαίο Ελληνικό και Ρωμαϊκό πολιτισμό από καλλιτεχνική αλλά και την άποψη την κοινωνική για τα ήθη τα έθιμα και τις δεισιδαιμονίες που συνδέονται μ ’αυτή και επηρεάζουν τον δημόσιο και ιδιωτικό βίο.
Οι ανθρωπολόγοι σήμερα, την κόμη την έχουν σε σπουδαία θέση, ως κριτήριο της φυλής. Έτσι οι μαύρες φυλές έχουν κοντή και κατσαρή κόμη, οι κίτρινες φυλές έχουν μακριά άγρια και ευθεία κόμη σχεδόν μαύρη και οι Ευρωπαίοι έχουν κυματοειδή σγουρή ή λεία και μεταξωτή, κυρίως ξανθή.
Αλλά και οι δασολόγοι κόμη λένε και εννοούν το κομμάτι των δένδρων με τους κλώνους, τα άνθη και τους καρπούς, το τερπνό με το ωφέλιμο, ενώ στους ανθρώπους έχει την ωφελιμότητα της προστασίας του κεφαλιού από το κρύο το χειμώνα και από τις υπεριώδεις ακτίνες του ηλίου το καλοκαίρι. Γι αυτό πρέπει να προσέχουμε πως την κόβουμε. Όχι κατσάρωμα με θέρμανση, όχι βαφές με δηλητηριώδη στοιχεία διότι καταστρέφουν την τρίχα. Μόνο πλύσιμο και αν γίνεται με βρόχινο νερό. Έχει βέβαια και την προσφορά της στην εικόνα, αλλά αυτό σε ρηχό επίπεδο, χωρίς το βάθος του περιεχομένου.
Έτσι μακριά και πυκνή κόμη στους άνδρες ήταν σημείο πένθους. Στον όμηρο ο Αχιλλέας και οι Μυρμιδόνες του, κόβουν τις τρίχες της κεφαλής τους, μπροστά στο νεκρό Πάτροκλο. Όταν ο Αννίβας πλησίασε τα τείχη της Ρώμης οι γυναίκες πήγαν στους ναούς και σκούπισαν το δάπεδο με τα μαλλιά τους.
Η Βερενίκη γυναίκα του Πτολεμαίου του Γ΄ του ευεργέτη, όταν μετά τον γάμο της υπήρξε ανάγκη να εκστρατεύσει ο βασιλιάς, στεναχωρήθηκε για τον χωρισμό και υποσχέθηκε να θυσιάσει την ωραιότατη κόμη της στην Αφροδίτη αν γύριζε ο σύζυγός της νικητής. Αυτό έγινε και βρήκε τόσο μεγάλη απήχηση στον λαό, που ο Αστρονόμος Κόνων είπε πως η κόμη πήγε στον ουρανό και «κόμη της Βερενίκης» ονόμασε ένα αστερισμό, που μοιάζει με αλογοουρά μαλλιών, ονομασία που διατηρείται μέχρι σήμερα.
Η κόμη στην Αρχαία Ελλάδα ήταν μέσο διάκρισης της κοινωνικής κατάστασης.
Ο Πλάτωνας αναφέρει πως οι δούλοι διακρίνονται από το όνομά τους και από τα κομμένα μαλλιά . Ο Αριστοτέλης μας μεταφέρει πως οι Σπαρτιάτες έπρεπε να έχουν ωραία κόμη, σημάδι ελευθερίας γι αυτούς. Αλλά και η χριστιανική εκκλησία θεωρούσε ατιμία το κόψιμο των μαλλιών στους άνδρες και στους κληρικούς. «Ανήρ εάν κομά, ατιμία αυτώ εστί», μας λέει ο Απόστολος Παύλος.
Δεν θα μπορούσε να λείψει η ανθρώπινη παρέμβαση στο σημείο τούτο προκειμένου για τον εξωραϊσμό της μορφής και τον εντυπωσιασμό που προκύπτει εξ αυτής, δηλαδή η κόμμωση, η φροντίδα για τον καλλωπισμό της κεφαλής και του προσώπου, ακόμη η τέχνη να διευθετείς την κόμη κατά την επικρατούσα μόδα ή την «ιδιότροπη καλαισθησία καθ΄ ενός».
Την τέχνη «τέχνη;» αυτή από τους Αρχαίους χρόνους εξασκούσαν οι κουρείς και οι κομμώτριες χρησιμοποιώντας ψαλίδι, χτένι και καθρέπτη, αλλά και σίδερο για το κατσάρωμα των μαλλιών. Ο Λουκιανός αναφέρεται συχνά για τους κομψευόμενους που συχνάζουν στα κουρεία για τον καλλωπισμό των μαλλιών τους . Και η βαφή ακόμα δεν ήταν άγνωστη, αλλά διαδεδομένη συνήθεια από τον 5ο. πχ αιώνα.
«Μελένεσθαι ή ξανθίζεσθαι» την κόμη, αλλά και συνήθεια του «μεταχειρίζεσθαι ψευδή ή ξένη κόμη» λέει ο Αιλιανός. Ο Ξενοφώντας μας μεταφέρει πως ο Αστυάγης -παππούς του Κύρου- είχε βαμμένα φρύδια και έφερε περούκα. Η τελευταία είχε Ασιατική προέλευση.
Οι Έλληνες και οι Ελληνίδες της Αρχαίας εποχής είχαν μακριά μαλλιά. Πλούσια μαλλιά με μυρωδιά αμβροσίας είχε ο Δίας κατά τον Όμηρο, ενώ για τον Απόλλωνα δεν υπήρχε ψαλίδι για τα μαλλιά του, θεός όμορφος με κοτσίδες. Μακριά μαλλιά είχαν και οι μυθολογικοί ήρωες Ηρακλής, Θησέας, Ιάσων, Ορέστης μέχρι την ράχη τους.
Χαρακτηριστικό τους γνώρισμα ήταν η συμμετρία και η περιποίηση των μαλλιών. Χαρακτηριστικά είναι τα αγάλματα των νεαρών ανδρών-κούροι-με κυματοειδείς μπούκλες από κατσαρά μαλλιά μέχρι τους κροτάφους και πίσω στη ράχη. Κομψή εμφάνιση της κόμης με φυσικά σγουρά μαλλιά έχει ο Ερμής του Πραξιτέλους στην Ολυμπία. Διακριτικό γνώρισμα των φιλοσόφων της εποχής ήταν τα μακριά μαλλιά μας λέει ο Διογένης ο Λαέρτιος. Οι κόρες της πομπής των Παναθηναίων μας δείχνουν πλούσιες κοτσίδες που πέφτουν ελεύθερες στην ράχη και στους ώμους των γυναικών, ο δε Αλέξανδρος, θεωρώντας πως ο στρατιώτης με μακριά μαλλιά μειονεκτούσε έναντι του αντιπάλου του, επέβαλε στους Μακεδόνες του το κόψιμο.
Και στους άλλους λαούς της Αρχαιότητας η κόμμωση έπαιζε τον ρόλο της.
Σημείο υπερηφάνειας ήταν η μακριά παχιά κοτσίδα πίσω στο ξυρισμένο κεφάλι για τους κινέζους. Στην Αίγυπτο οι γυναίκες έπλεκαν μικρές λεπτές κοτσίδες που έπεφταν φυσικά στην ράχη. Οι Άραβες σκέπαζαν το κεφάλι με μαντήλι. Οι γυναίκες είχαν μακριά και ωραία μαύρη κόμη σε πλεξούδες ή μπούκλες και την στόλιζαν με φλουριά. Οι Εβραίοι έφεραν μακριά κόμη και ήταν μαύρη. Το ξύρισμα της κεφαλής ήταν γι αυτούς πένθος. Τα μαύρα μαλλιά της Μαγδαληνής σκούπισαν τα πόδια του Χριστού. Οι γυναίκες πρέπει να έχουν μακριά μαλλιά χωρίς κοσμήματα και άλλες περιποιήσεις, ήταν οι συστάσεις του Απόστολου Πέτρου.
Στην εποχή του Μεσαίωνα γινόταν αγώνας της εκκλησίας εναντίων των μακριών μαλλιών. Ακόμα και ο Πάπας με βούλα παρενέβη απαγορεύοντας την μακριά κόμη, διότι προέρχεται από τον διάβολο. Και απειλούσε με αφορισμό τους παραβάτες (παραλογισμός).
Από τα τέλη του 14 αιώνα η γυναικεία κόμμωση παίρνει τα πιο περίεργα, αλλόκοτα και κωμικότερα σχήματα, μέχρι τον 18 αιώνα αφού πέρασε όλα τα στάδια της εκκεντρικότητας. Η Γαλλική επανάσταση απλοποίησε την κόμμωση με την εμφάνιση του «τουπέ» και της αφέλειας. Η νεότερη εποχή είδε όχι και λίγες μεταβολές, εσχάτως η γυναικεία κόμμωση μιμήθηκε την ανδρική στην απλότητά της. Η βαφή της κόμης ποτέ άλλοτε δεν ήταν τόσο σε χρήση όσο σήμερα που πετυχαίνεται με πλήθος χημικών συσκευασιών και διαβαθμίζεται από το ξανθό χρυσό του ήλιου μέχρι το κόκκινο της φωτιάς.
Σήμερα υπάρχει ένας τεράστιος συναγωνισμός για την πρώτη εντύπωση, η περιποίηση των μαλλιών, κυρίως γυναικείος. Σκοπός να κερδίσει την πρώτη ματιά και όχι μόνο των γύρω, αλλά να γίνει το επίκεντρο της προσοχής.
Πόση προσοχή να προκαλέσεις όμως αν την ίδια συμπεριφορά έχουν πράξει και οι διπλανοί σου; Πόσα κέντρα και επίκεντρα μπορεί να αντέξει μια συντροφιά, μια ομήγυρη; Διατείνεσαι πως επηρεάζει προς το θετικό την ψυχολογία σου. Όμως για πόσο χρόνο; Τόσο όσο διαρκεί η πρώτη ματιά, η πρώτη εντύπωση. Μετά από αυτό δεν θα υπάρχει τίποτα. Πάλι πίσω. Τα λόγια χωρίς αξία ο λαός τα λέει «τρίχες» αλληγορικά, και η παροιμία «σε πέταξε σαν την τρίχα από το προζύμι» το επιβεβαιώνει.
Είναι επιπόλαιο επιφανειακό και λίαν επικίνδυνο για την ψυχική υγεία, το τόσο απότομο της εναλλαγής της ψυχολογικής κατάστασης. Αν συνοδεύεται και από κενό περιεχομένου, «το σύνηθες», τότε προκύπτει μεγάλη δυστυχία και για τον έχοντα εξεζητημένη κόμμωση και γι αυτόν που δίνει σημασία σ αυτήν.
Να σημειώσω εδώ πως για την πρόκληση της προσοχής μέσω των μαλλιών ,του χτενίσματος και του χρωματισμού τους δεν απαιτείται κόπος ούτε προσπάθεια, ούτε βεβαίως ιδιαίτερη ικανότητα. Κάποιος άλλος εργάζεται πάνω στο κεφάλι σου και μάλιστα λέει πως δημιουργεί κιόλας.
Τι είδους δημιουργία είναι αυτή, που μπορεί να αλλάξει το σύνολο της εικόνας του προσώπου σου από την μια στιγμή στην άλλη; Και αυτή η αλλαγή πόσο επηρεάζει το πρόσωπό σου; Λίγο ή καθόλου! «Μάθε πως είναι σπασμένα κλαδιά, μην ψάχνεις να γαντζωθείς από εκείνα, πέφτουν και ξεχνιούνται».
Αλλαγές στο πρόσωπό σου γίνονται με κόπο, απαιτείται καλλιέργεια στο μέρος πίσω από την εικόνα. Μέσα σου. Προκειμένου να αναγνωρίσεις τι θέλεις και να ξέρεις να κάνεις τα θέλω σου πραγματικότητα. Πρέπει να αποδείξεις πως τ΄ αξίζεις καλλιεργώντας της ικανότητές σου και προβάλλοντάς τες. Αν είσαι νέος ή νέα δεν χρειάζεσαι «φτιασίδια» στα μαλλιά και στο υπόλοιπο της εμφάνισής σου. Αρκεί η δροσιά και η φρεσκάδα της νιότης για να προκαλέσει προσοχή. Οι δε μεγαλύτερες ηλικίες ας αρνηθούν το χυδαίο καρναβάλι και τα καραγκιοζιλίκια που δεν προκαλούν γέλιο, φορώντας το στέμμα της φύσης να προχωρήσουνε με την εσωτερική τους φωνή.
Μια μετρημένη, ζυγισμένη και αιτιολογημένη απάντηση με σαφήνεια και με απλά κατανοητά λόγια είναι ικανή να γκρεμίσει το όποιο οικοδόμημα προέκυψε από την εμφάνιση κάποιου ή κάποιας.
Λιγότερη σημασία στα τεχνικά «φτιασιδώματα» και περισσότερο χώρο στην φύση, εκείνη ξέρει να δίνει βάθος στην ομορφιά όλων των ηλικιών, διότι όλες έχουν τη χάρη τους.
Υστερόγραφο. Κι αν σας έχουν βάλει μέσα στο χέρι μια μπούκλα από μαλλιά, αν αυτό δεν είναι παρά μόνο ένα όνειρο, θα πρέπει να δεχτείτε το κόσμο όπως είναι, μ’ εκείνη την μπούκλα τα μαλλιά. Όχι αυτό δεν είναι μια απλή εικασία.
Σας χαιρετώ εις το επανιδείν.
