Ένα παλιό, ανενεργό φράγμα στο Βαθύρεμα, παραπόταμο του Ευρώτα κοντά στο Καστόρι Λακωνίας, βρίσκεται στο επίκεντρο επιστημονικών μελετών για την πιθανή απομάκρυνσή του. Τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα δείχνουν ότι η καθαίρεσή του μπορεί να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια, χωρίς να δημιουργηθεί πλημμυρικός κίνδυνος, σύμφωνα με το Μεσογειακό Ινστιτούτο για τη Φύση και τον Άνθρωπο (MedINA).
Με επίσημη ανακοίνωσή του, στις 8 Οκτωβρίου 2026, το MedINA επιβεβαιώνει ότι εξετάζει, σε συνεργασία με εξειδικευμένους επιστήμονες, την απομάκρυνση του φράγματος στο πλαίσιο του έργου ReFlow. Στόχος είναι η αποκατάσταση της φυσικής συνέχειας του ποταμού και η προστασία του οικοσυστήματος, στο οποίο έχουν εντοπιστεί σημαντικά απειλούμενα είδη.
Ένα φράγμα που δεν εξυπηρετεί πλέον τον αρχικό του σκοπό
Το φράγμα κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1980 για αρδευτικούς σκοπούς, ωστόσο σήμερα παραμένει ανενεργό και έχει επιχωματωθεί από φερτά υλικά.
Η παρουσία τέτοιων κατασκευών μπορεί να περιορίζει τη μετακίνηση των ψαριών, να επηρεάζει τη μεταφορά φυσικών ιζημάτων και να διακόπτει τη συνέχεια των ποτάμιων οικοσυστημάτων.
Στο Βαθύρεμα έχουν ήδη πραγματοποιηθεί επιστημονικές δειγματοληψίες, στις οποίες καταγράφηκαν, μεταξύ άλλων, ο απειλούμενος Λακωνικός Πελασγός και το Ευρωπαϊκό χέλι.
Τι δείχνουν οι μελέτες για τον πλημμυρικό κίνδυνο
Το σημαντικότερο στοιχείο της νεότερης ανακοίνωσης του MedINA είναι ότι οι μέχρι σήμερα επιστημονικές μελέτες καταλήγουν σε θετική εκτίμηση για τη δυνατότητα ασφαλούς απομάκρυνσης του φράγματος.
Ωστόσο, η θετική αυτή αξιολόγηση δεν σημαίνει ότι έχει αποφασιστεί η καθαίρεσή του. Δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εργασιών ή ολοκλήρωση των απαιτούμενων διαδικασιών αδειοδότησης.
Το θεσμικό εμπόδιο στην Ελλάδα
Η περίπτωση του Ευρώτα αναδεικνύει και ένα ευρύτερο πρόβλημα. Όπως επισημαίνει το MedINA, στην Ελλάδα δεν υπάρχει ακόμη σαφές θεσμικό πλαίσιο που να καθορίζει τη διαδικασία, τις αρμοδιότητες και την περιβαλλοντική αδειοδότηση για την απομάκρυνση παρωχημένων φραγμάτων.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο οργανισμός, το 2025 αφαιρέθηκαν περισσότερα από 600 τεχνητά εμπόδια από ευρωπαϊκούς ποταμούς, αποκαθιστώντας τη σύνδεση περίπου 3.740 χιλιομέτρων ποτάμιων δικτύων. Αντίθετα, στην Ελλάδα δεν έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα αντίστοιχη καθαίρεση, σύμφωνα με το MedINA.
Για το παλιό φράγμα στο Βαθύρεμα, το επόμενο ζητούμενο είναι εάν η επιστημονική τεκμηρίωση θα οδηγήσει σε συγκεκριμένη απόφαση και στις απαραίτητες εγκρίσεις για την υλοποίηση της παρέμβασης.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την περιοχή του Καστορίου και ευρύτερα για τον Ευρώτα, καθώς αφορά τόσο την αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος όσο και την ασφαλή διαχείριση ενός παλιού τεχνικού έργου.
Το άρθρο έχει δημιουργηθεί από Τεχνητή Νοημοσύνη ΑΙ της APELA
