Βίκυ Κουσκουνά στην ΕΡΤ Καλαμάτας: «Η μνήμη του σεισμού γίνεται γνώση και πρόληψη»

Σαράντα χρόνια από τους σεισμούς της Καλαμάτας το Σεπτέμβριο του 1986

Η ομότιμη καθηγήτρια Σεισμολογίας του ΕΚΠΑ Βίκυ Κουσκουνά μίλησε στην ΕΡΤ Καλαμάτας για τις μαρτυρίες των κατοίκων, την αντισεισμική εκπαίδευση και το πρόγραμμα EncelaDoc

Στη σημασία της διατήρησης της μνήμης, αλλά κυρίως της διαρκούς αντισεισμικής εκπαίδευσης και προετοιμασίας, αναφέρθηκε η ομότιμη καθηγήτρια Σεισμολογίας του ΕΚΠΑ, Βίκυ Κουσκουνά, μιλώντας στο Ραδιόφωνο της ΕΡΤ Καλαμάτας και στην εκπομπή «Πρωινό στον Αέρα».

Η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε με αφορμή τις τριήμερες επετειακές εκδηλώσεις για τη συμπλήρωση 40 ετών από τους καταστροφικούς σεισμούς της Καλαμάτας, με κορύφωση την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου, ημέρα κατά την οποία, το 1986, ο Εγκέλαδος έπληξε την πόλη και την ευρύτερη περιοχή.

Η κ. Κουσκουνά παρουσίασε το πρόγραμμα EncelaDoc, το οποίο συγκεντρώνει προφορικές μαρτυρίες, φωτογραφίες, δημοσιεύματα, βίντεο, επιστημονικές μελέτες και αρχειακό υλικό, ώστε η εμπειρία του σεισμού να διασωθεί και να περάσει στις επόμενες γενιές.

«Δεν θέλουμε να ξεχνάμε τον σεισμό»

Όπως επισήμανε η ομότιμη καθηγήτρια Σεισμολογίας, βασικός στόχος του προγράμματος είναι να συγκεντρωθεί σε ένα ενιαίο αρχείο όλο το διαθέσιμο υλικό για τους σεισμούς του 1986 και τις συνέπειές τους στα κτίρια, στους ανθρώπους και στο φυσικό περιβάλλον.

«Δεν θέλουμε να ξεχνάμε τον σεισμό. Θέλουμε να θυμόμαστε και να αντλούμε διδάγματα από τις εμπειρίες μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Το EncelaDoc αποτελεί μια διεπιστημονική προσπάθεια, στην οποία συμμετέχουν επιστήμονες από διαφορετικά πεδία. Το πρόγραμμα έχει λάβει διάκριση και χρηματοδότηση από την «Πρωτοβουλία για τις Δημόσιες Ανθρωπιστικές Επιστήμες» του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης.

Οι προσωπικές μαρτυρίες ως επιστημονικό υλικό

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις αφηγήσεις των ανθρώπων που έζησαν τον σεισμό. Σύμφωνα με την κ. Κουσκουνά, οι προσωπικές μαρτυρίες συνεισφέρουν ουσιαστικά στη μακροσεισμική μελέτη, καθώς καταγράφουν πώς έγινε αισθητός ο σεισμός και πώς επηρέασε την καθημερινότητα και την ψυχολογία των κατοίκων.

Όπως εξήγησε, η αντίδραση ενός ανθρώπου την ώρα του σεισμού μετατρέπεται, με το πέρασμα του χρόνου, σε εμπειρία. Μπορεί να ξεχαστεί, μπορεί όμως και να παραμείνει ως τραύμα. Για τον λόγο αυτό, η καταγραφή των βιωμάτων έχει τόσο ιστορική όσο και επιστημονική αξία.

Παράλληλα, το πρόγραμμα εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε η διαχείριση της καταστροφής. Η αντιμετώπιση των σεισμών της Καλαμάτας θεωρήθηκε πρωτοποριακή για τα δεδομένα της εποχής, καθώς εφαρμόστηκαν νέες λύσεις για την προσωρινή στέγαση των σεισμόπληκτων και την ανασυγκρότηση της πόλης.

«Η εκπαίδευση πρέπει να επαναλαμβάνεται»

Κεντρικό σημείο της συνέντευξης αποτέλεσε η αντισεισμική εκπαίδευση, ιδιαίτερα των παιδιών και των νέων.

Η κ. Κουσκουνά υπογράμμισε ότι η εκπαίδευση αποτελεί βασικό μέρος της πρόληψης, μαζί με τους προσεισμικούς ελέγχους, την ενίσχυση των κτιρίων και την προετοιμασία των πολιτών και των αρμόδιων υπηρεσιών.

«Η εκπαίδευση πρέπει να είναι επαναλαμβανόμενη», τόνισε, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα με υψηλή σεισμικότητα, ενώ η Καλαμάτα και συνολικά η Μεσσηνία βρίσκονται σε μια ιδιαίτερα ενεργή σεισμικά περιοχή, κοντά στο νοτιοδυτικό άκρο του ελληνικού τόξου και σε ενεργά ρήγματα.

Στο πλαίσιο του προγράμματος αναπτύχθηκε συνεργασία με το 7ο Πειραματικό Γυμνάσιο Καλαμάτας. Οι μαθητές και οι μαθήτριες, οι «μικροί σεισμολόγοι», παρακολουθούν τη λειτουργία εκπαιδευτικού σεισμογράφου και συμμετέχουν ενεργά στις δράσεις συγκέντρωσης μαρτυριών και ενημέρωσης.

Η «Διαδρομή Μνήμης» στην Καλαμάτα

Στις επετειακές δράσεις περιλαμβάνεται και η «Διαδρομή Μνήμης», ένας ιστορικός περίπατος με έξι στάσεις σε χαρακτηριστικά σημεία της Καλαμάτας που συνδέονται με τους σεισμούς του 1986.

Μεταξύ αυτών βρίσκονται το παλιό Δημαρχείο, ο Ιερός Ναός των Αγίων Ταξιαρχών και το μνημείο των θυμάτων στην οδό Κροντήρη. Μέσω κωδικών QR, οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να βλέπουν φωτογραφίες και πληροφορίες για την εικόνα των κτιρίων και των περιοχών μετά τον σεισμό, αλλά και για τη σημερινή τους μορφή.

Η διαδρομή θα ολοκληρωθεί στο μνημείο των θυμάτων, όπου θα αποδοθεί φόρος τιμής στους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους.

Έκθεση, μαρτυρίες και αρχειακό υλικό

Η παρουσίαση του προγράμματος περιλαμβάνει φωτογραφικό και οπτικοακουστικό υλικό, επιστημονικές αφίσες που έχουν παρουσιαστεί σε διεθνή συνέδρια, καθώς και την εργασία των μαθητών του 7ου Πειραματικού Γυμνασίου.

Τα παιδιά θα έχουν ενεργό ρόλο, παίρνοντας συνεντεύξεις από ανθρώπους που έζησαν τους σεισμούς, ώστε να συγκεντρωθούν νέες μαρτυρίες. Όπως σημείωσε η κ. Κουσκουνά, η επικοινωνία ανάμεσα στις νεότερες και τις μεγαλύτερες γενιές αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της προσπάθειας.

Παράλληλα, στη Λαϊκή Βιβλιοθήκη Καλαμάτας παρουσιάζεται έκθεση με πρωτοσέλιδα του τοπικού και του αθηναϊκού Τύπου από τις ημέρες των σεισμών.

Σαράντα χρόνια μετά τη νύχτα της 13ης Σεπτεμβρίου 1986, η Καλαμάτα επιστρέφει στις εικόνες και στις μαρτυρίες της καταστροφής, όχι μόνο για να τιμήσει τη μνήμη των θυμάτων, αλλά και για να μετατρέψει την ιστορική εμπειρία σε γνώση, εκπαίδευση και πρόληψη.

Αναλυτικά όσα είπε η Καθηγήτρια σεισμολογίας Βίκυ Κουσκουνά στο ραδιόφωνο της ΕΡΤ Καλαμάτας:

Επιμέλεια – παρουσίαση εκπομπής: Κώστας Γαζούλης