Κ. Γουργουλιάνης: Περισσότερα μικροπλαστικά στους πνεύμονες ασθενών με καρκίνο
Νέα δεδομένα για την παρουσία μικροπλαστικών στους ανθρώπινους πνεύμονες φέρνει μελέτη της Πνευμονολογικής Κλινικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Λάρισας και του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Όπως εξήγησε ο πνευμονολόγος και ομότιμος καθηγητής Κωνσταντίνος Γουργουλιάνης, στους ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα εντοπίστηκαν περισσότερα μικροπλαστικά σε σχέση με ανθρώπους που υποβλήθηκαν σε βρογχοσκόπηση, αλλά δεν διαγνώστηκαν με καρκίνο.
Ο κ. Γουργουλιάνης ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι τα ευρήματα δεν επιτρέπουν να χαρακτηριστούν τα μικροπλαστικά ως αιτία του καρκίνου του πνεύμονα. «Δεν είναι αυτή η αιτία του καρκίνου», τόνισε, υπενθυμίζοντας ότι ο μεγάλος πρωταγωνιστής στην καρκινογένεση του πνεύμονα παραμένει το κάπνισμα. Τα μικροπλαστικά, σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα δεδομένα, αποτελούν έναν ακόμη παράγοντα συνεχούς ερεθισμού του πνευμονικού ιστού, ο οποίος χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Τα πλαστικά, όπως σημείωσε, έχουν πλέον μπει σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας: από τα μπουκάλια νερού και αναψυκτικών μέχρι τις σακούλες, τα συνθετικά υφάσματα και τις μάσκες που χρησιμοποιήθηκαν ευρέως κατά την πανδημία. Μικροσκοπικά σωματίδια μπορούν να απελευθερωθούν από τη φθορά και την τριβή των υλικών και να φτάσουν στον ανθρώπινο οργανισμό κυρίως μέσω της εισπνοής, αλλά ενδεχομένως και μέσω του πεπτικού συστήματος και της κυκλοφορίας του αίματος.
Τα συχνότερα μικροπλαστικά που εντοπίστηκαν, σύμφωνα με τον ίδιο, προέρχονταν από δομικά συστατικά πλαστικών μπουκαλιών, σακουλών και μασκών. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τα σωματίδια αυτά μπορούν να φτάσουν βαθιά στις κυψελίδες των πνευμόνων. Από προηγούμενες εργαστηριακές μελέτες είναι γνωστό ότι τέτοιες ουσίες μπορούν να προκαλούν ερεθισμό, φλεγμονή και βλάβη στους ιστούς όπου καταλήγουν.
Η εργασία παρουσιάστηκε στη Βαρκελώνη και, όπως ανέφερε ο κ. Γουργουλιάνης, αξιολογήθηκε από την Ευρωπαϊκή Πνευμονολογική Εταιρεία ως ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Ο ίδιος χαρακτηρίζει τα ευρήματα «ένα πρώτο, μεγάλο και σημαντικό βήμα», επισημαίνοντας όμως ότι χρειάζονται περισσότερες μελέτες πριν εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα.
«Δεν κάνουμε πανικό. Περιμένουμε να αθροιστούν δεδομένα», ήταν το μήνυμά του. Επόμενο βήμα, κατά τον καθηγητή, πρέπει να είναι η έρευνα σε κυτταρικό επίπεδο: να εξεταστεί δηλαδή η επίδραση διαφορετικών μικροπλαστικών στα κύτταρα του πνεύμονα, ποια είναι περισσότερο τοξικά και σε ποιο χρονικό διάστημα προκαλούν βλάβες.
Η έρευνα ήταν ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς για την ταυτοποίηση των εξαιρετικά μικρών σωματιδίων χρειάστηκε συνεργασία με το Πολυτεχνείο και χρήση ηλεκτρονικού μικροσκοπίου. Για τον κ. Γουργουλιάνη, η παρατήρηση και η έγκαιρη τεκμηρίωση νέων περιβαλλοντικών κινδύνων είναι κρίσιμες, καθώς η επιστήμη έχει δείξει στο παρελθόν –με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον αμίαντο– ότι επιπτώσεις στην υγεία μπορεί να γίνουν πλήρως αντιληπτές ακόμη και δεκαετίες αργότερα.
Παράλληλα, προειδοποίησε να μη δημιουργηθεί η εντύπωση ότι τα νέα ευρήματα υποβαθμίζουν τον ρόλο του καπνίσματος. Σχεδόν όλοι οι ασθενείς με καρκίνο που συμμετείχαν στη συγκεκριμένη ομάδα ήταν καπνιστές, γεγονός που δυσκολεύει την απομόνωση της επίδρασης των μικροπλαστικών. Η ουσία της μελέτης, όπως συνοψίζει ο ίδιος, είναι ότι περισσότερα μικροπλαστικά φαίνεται να φτάνουν στους πνεύμονες ασθενών με καρκίνο και ενδέχεται, μαζί με το κάπνισμα και άλλους παράγοντες, να συμμετέχουν στη διαδικασία της καρκινογένεσης.
