Σταματούδη στο ΕΡΤnews Radio 105,8 για πνευμ. δικαιώματα: Το απόλυτο και αποκλειστικό δικαίωμα ανήκει στο δημιουργό – Κριτής το κοινό

Το νομικό και ηθικό πλαίσιο που διέπει τα πνευματικά δικαιώματα στην Ελλάδα έρχεται ξανά στο προσκήνιο, με αφορμή την πρόσφατη καλλιτεχνική ρήξη μεταξύ Άννας Βίσση και Νίκου Καρβέλα. Μιλώντας στην εκπομπή «Πρωινές Διαδρομές» με τους Βασίλη Αδαμόπουλο και Μαρία Γεωργίου, η Ειρήνη Σταματούδη, νομικός, καθηγήτρια Πνευματικής Ιδιοκτησίας και Πολιτιστικής Κληρονομιάς στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Λευκωσίας, ξεκαθαρίζει την κατάσταση, επισημαίνοντας πως, ο δημιουργός έχει τα δικαιώματα ενός τραγουδιού και όχι ο ερμηνευτής.

Αναφορικά με το δελτίο τύπου που εξέδωσε ο δικηγόρος της Άννας Βίσση, Μιχάλης Δημητρακόπουλος, η κ. Σταματούδη απάντησε «η υπεραξία που λέει ο κ. Δημητρακόπουλος είναι το λεγόμενο συγγενικό δικαίωμα που προβλέπεται στο νόμο. Δηλαδή η προστασία της ερμηνείας και όχι της μουσικής και των στίχων, που συνιστά απόλυτο και αποκλειστικό δικαίωμα που ανήκει στον δημιουργό, δηλαδή στον Νίκο Καρβέλα. Αν όντως πάει στα δικαστήρια ο κ. Δημητρακόπουλος, όπως λέει, θα χάσει την υπόθεση. Δεν υπάρχει περίπτωση κανένα δικαστήριο ποτέ να υποχρεώσει ένα δημιουργό να παρέχει άδεια για το έργο του, διότι αυτός είναι και ο πολιτικός λόγος, είναι ο πυρήνας του πνευματικού δικαιώματος. Το πνευματικό δικαίωμα είναι ένα απόλυτο και αποκλειστικό δικαίωμα. Όπως εγώ δεν μπορώ να σας υποχρεώσω να μου δώσετε το αμάξι σας για να κάνω βόλτα. Έτσι και η κ. Βίσση δεν μπορεί να υποχρεώσει τον κ. Καρβέλα να της δώσει το έργο του για να το ερμηνεύσει. Είναι σαφέστατος ο ελληνικός νόμος και δεν είναι αυτό ελληνική ιδιομορφία. Το προβλέπει ο νόμος όλων των κρατών, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ολόκληρου του κόσμου».

Ειδικότερα για τη συναυλία στο ΟΑΚΑ η Καθηγήτρια Πνευματικής Ιδιοκτησίας και Πολιτιστικής Κληρονομιάς στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Λευκωσίας, είπε πως «η κ. Βίσση μπόρεσε να κάνει τη συναυλία διότι πήρε άδεια από τον Οργανισμό Συλλογικής Διαχείρισης Αυτοδιαχείρισης. Οι δημιουργοί για πρακτικούς λόγους, δεν μπορούν να πηγαίνουν σε όλα τα μέρη που ερμηνεύονται τα έργα τους, δηλαδή που παίζεται η μουσική τους και να παίρνουν δικαιώματα. Δεν μπορούν να πηγαίνουν σε όλες τις καφετέριες, σε όλα τα ξενοδοχεία, τους τηλεοπτικούς σταθμούς κτλ. Οπότε τι κάνουν, αναθέτουν τη διαχείρισή τους σε έναν οργανισμό συλλογικής διαχείρισης. Ο κ. Καρβέλας δεν απαίτησε τη διαχείριση όλων των δικαιωμάτων του. Απέσυρε την εξουσιοδότηση μόνο για τις συναυλίες και τα live. Δηλαδή τις ζωντανές εμφανίσεις σε νυχτερινά κέντρα ή οπουδήποτε αλλού υπάρχουν ζωντανές εμφανίσεις. Όπως καταλαβαίνετε, δεν είναι μόνο η κ. Βίσση που θα πρέπει να απευθύνεται σε εκείνον. Αλλά όποιος ερμηνευτής θέλει να να ερμηνεύσει τραγούδια Καρβέλα θα πρέπει να ζητήσει προσωπικά την άδεια από τον ίδιο».

Απαντώντας σε ερώτηση για το σάλο που είχε δημιουργηθεί το Καλοκαίρι με την απαγόρευση του κληρονόμου του Μάνου Χατζιδάκι να ερμηνεύσει ο Μανώλης Μητσιάς τον «Γιάννη τον φονιά», η κ. Σταματούδη επεσήμανε ότι «ο κ. Μητσιάς απήγγειλε το τραγούδι γιατί οι στίχοι δεν ήταν του Χατζιδάκι, οπότε είχε άδεια για να εκτελέσει τους στίχους. Δεν είχε άδεια για να εκτελέσει τη μουσική σύνθεση. Εκεί ο νόμος πραγματικά σου δίνει το δικαίωμα να απαγορεύσει σε κάποιον να εκτελέσει το έργο του. Αλλά να ξέρετε, όλοι εμείς και ιδίως οι καλλιτέχνες, διχαζόμαστε στη συνείδηση του κοινού. Οπότε το κοινό θα κρίνει στην ουσία αν αυτή η άδεια καλώς δόθηκε ή κακώς δόθηκε. Ο νόμος είναι ένα πράγμα. Είναι άλλο το δίκαιο κι άλλο το δίκιο. Για να σας το πω έτσι, το δίκαιο προβλέπεται από το νόμο και το δίκιο το κρίνει η κοινωνία. Για τις περιπτώσεις του Χατζιδάκι, δεν είναι ο ίδιος δημιουργός, είναι ο κληρονόμος. Βέβαια δεν ξέρουμε αν ο ίδιος ο Χατζιδάκις που είχε γράψει αυτό το τραγούδι για τον κ. Μητσιά, θα το έκανε αυτό το πράγμα ή όχι; Οπότε βλέπετε ότι εδώ θεωρώ πως αυτές οι δύο περιπτώσεις είναι διαφορετικές, έχει άλλη βαρύτητα ο δημιουργός να σου πει ότι εμένα δεν μου αρέσει ο τρόπος που εκτελεί στα έργα μου, δεν θέλω να εκτελούνται στο ΟΑΚΑ σε μεγάλα κοινά κτλ. Γιατί ο νόμος, ξέρετε, δεν αναγνωρίζει μόνο περιουσιακό δικαίωμα, αναγνωρίζει και ηθικό δικαίωμα. Σου λέει ότι το έργο σου είναι μέρος της προσωπικότητας σου και εσύ πρέπει να αποφασίζεις αν, πού, πώς, πόσο θα ερμηνεύετε το έργο σου. Οπότε αυτό έχει μια τελείως διαφορετική βαρύτητα. Στην ουσία δηλαδή η ερμηνεία του νόμου ότι ο κληρονόμος θα πρέπει να διαχειρίζεται το ηθικό δικαίωμα του δημιουργού, σύμφωνα με τη βούληση του πραγματικού δημιουργού».