Αλλαγές στον τρόπο που θα δίνονται οι αγροτικές επιδοτήσεις από το 2028 προωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, με τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) για την περίοδο 2028–2034.
Στις 26 Οκτωβρίου 2026, οι υπουργοί Γεωργίας της ΕΕ κατέληξαν σε κοινή διαπραγματευτική θέση για βασικούς κανόνες της νέας ΚΑΠ, χωρίς όμως να έχει ληφθεί ακόμη η τελική απόφαση.
Για τους αγρότες της Λακωνίας, τα σημαντικότερα ζητήματα είναι τρία: πόσα χρήματα θα διατεθούν, πώς θα υπολογίζεται η επιδότηση ανά στρέμμα και ποιοι παραγωγοί θα έχουν δικαίωμα να την εισπράττουν.
Λιγότερα χρήματα στη νέα ΚΑΠ;
Η ΚΑΠ της περιόδου 2021–2027 διαθέτει συνολικό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό 386,6 δισ. ευρώ, από τα οποία 291,1 δισ. αφορούν τις άμεσες ενισχύσεις και τα μέτρα αγοράς και 95,5 δισ. την αγροτική ανάπτυξη.
Για τη νέα περίοδο 2028–2034, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να δεσμευτούν τουλάχιστον 293,7 δισ. ευρώ για την εισοδηματική στήριξη των αγροτών, καθώς και επιπλέον 6,3 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση κρίσεων στις αγορές.
Τα 293,7 δισ. ευρώ είναι αριθμητικά κατά 92,9 δισ. ευρώ ή περίπου 24% λιγότερα από τον συνολικό προϋπολογισμό της προηγούμενης ΚΑΠ.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι αποφασίστηκε μείωση των αγροτικών επιδοτήσεων κατά 24%. Τα δύο ποσά δεν περιλαμβάνουν ακριβώς τις ίδιες δαπάνες, ενώ στη νέα περίοδο προβλέπονται και πρόσθετες χρηματοδοτικές δυνατότητες που δεν έχουν ακόμη εξειδικευτεί.
Το τελικό ύψος των χρημάτων που θα διατεθούν στους αγρότες παραμένει αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Η επιδότηση θα δίνεται με το στρέμμα ή με την παραγωγή;
Εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες αλλαγές.
Η βασική ενίσχυση προτείνεται να συνεχίσει να υπολογίζεται με βάση τα επιλέξιμα στρέμματα και όχι με βάση τα κιλά της παραγωγής. Αλλάζει, όμως, ο τρόπος με τον οποίο θα καθορίζεται το ποσό.
Σήμερα, στην Ελλάδα, ο παραγωγός λαμβάνει τη βασική ενίσχυση με βάση την επιλέξιμη έκταση και τα δικαιώματα που διαθέτει, των οποίων η αξία επηρεάζει την πληρωμή του.
Στη νέα ΚΑΠ προτείνεται η αντικατάσταση του σημερινού συστήματος δικαιωμάτων από ένα νέο σύστημα ενίσχυσης ανά επιλέξιμο στρέμμα, με διαφοροποιήσεις ανάλογα με την κατηγορία του αγρότη, τις ανάγκες του και την περιοχή στην οποία δραστηριοποιείται.
Ένα παράδειγμα για τους ελαιοπαραγωγούς της Λακωνίας
Ας υποθέσουμε ότι ένας παραγωγός καλλιεργεί 50 στρέμματα ελιές Καλαμών.
Με το σημερινό σύστημα, η βασική ενίσχυσή του εξαρτάται από τα επιλέξιμα στρέμματα και την αξία των δικαιωμάτων του.
Με το νέο προτεινόμενο σύστημα, η βάση παραμένουν τα 50 στρέμματα, αλλά το ποσό θα προκύπτει από νέους κανόνες και όχι από την αξία των σημερινών δικαιωμάτων.
Αν ο παραγωγός μαζέψει 5 τόνους ελιές ή 15 τόνους, η βασική επιδότηση δεν θα αυξάνεται αυτομάτως επειδή παρήγαγε περισσότερα κιλά. Θα εξακολουθήσουν, πάντως, να υπάρχουν δυνατότητες ειδικών ενισχύσεων που συνδέονται με συγκεκριμένους παραγωγικούς τομείς.
Πόσα ευρώ το στρέμμα θα παίρνουν οι αγρότες;
Η αρχική ευρωπαϊκή πρόταση προβλέπει ότι τα κράτη μέλη θα μπορούν να καθορίζουν τη μέση βασική ενίσχυση μεταξύ 13 και 24 ευρώ ανά στρέμμα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι παραγωγοί θα παίρνουν αυτά τα ποσά. Πρόκειται για προτεινόμενο εύρος μέσης ενίσχυσης ανά χώρα, με δυνατότητα διαφοροποιήσεων.
Για παράδειγμα, αν ένας παραγωγός με 50 επιλέξιμα στρέμματα λάμβανε υποθετικά 20 ευρώ το στρέμμα, η ετήσια βασική ενίσχυση θα ήταν 1.000 ευρώ. Πρόκειται αποκλειστικά για παράδειγμα υπολογισμού και όχι για ποσό που έχει αποφασιστεί για την Ελλάδα.
Ποιοι αγρότες θα ενισχύονται περισσότερο;
Η νέα ΚΑΠ δίνει μεγαλύτερη έμφαση στους ενεργούς αγρότες, δηλαδή σε όσους ασκούν πραγματική αγροτική δραστηριότητα.
Κάθε κράτος θα πρέπει να καθορίσει τα συγκεκριμένα κριτήρια, επομένως δεν έχει ακόμη ξεκαθαρίσει πώς θα αντιμετωπίζονται όλοι οι παραγωγοί που έχουν και δεύτερο επάγγελμα.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει:
- Απλοποιημένη ετήσια ενίσχυση έως 3.000 ευρώ για μικρές αγροτικές εκμεταλλεύσεις, υπό προϋποθέσεις.
- Πρόσθετη στήριξη για νέους αγρότες.
- Μεγαλύτερη ενίσχυση παραγωγών σε περιοχές με φυσικά μειονεκτήματα, όπως ορεινές περιοχές.
- Σταδιακή μείωση των πολύ μεγάλων βασικών ενισχύσεων, με το τελικό πλαίσιο να παραμένει υπό διαπραγμάτευση.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και το θέμα των συνταξιούχων αγροτών. Η αρχική πρόταση της Επιτροπής προβλέπει σταδιακό αποκλεισμό, έως το 2032, όσων λαμβάνουν σύνταξη από τη νέα βασική ενίσχυση. Πρόκειται για πρόταση που δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τη Λακωνία;
Οι αλλαγές ενδιαφέρουν άμεσα τις μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις, τους ελαιοπαραγωγούς και τους κτηνοτρόφους της Λακωνίας.
Η μεγαλύτερη ευελιξία που σχεδιάζεται να δοθεί στην Ελλάδα μπορεί να επιτρέψει ειδικότερη στήριξη για μικρούς παραγωγούς, ορεινές εκμεταλλεύσεις και αγρότες που αντιμετωπίζουν προβλήματα από την ξηρασία, τα ακραία καιρικά φαινόμενα ή άλλες κρίσεις.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι θα λάβουν περισσότερα χρήματα. Κάποιοι παραγωγοί ενδέχεται να ωφεληθούν από τη νέα κατανομή και άλλοι να δουν διαφοροποιήσεις στις ενισχύσεις τους.
Το ουσιαστικό συμπέρασμα είναι ότι η επιδότηση με βάση τα στρέμματα παραμένει, αλλά το σημερινό σύστημα δικαιωμάτων σχεδιάζεται να αλλάξει.
Το πόσα χρήματα θα παίρνει τελικά ένας ελαιοπαραγωγός ή κτηνοτρόφος της Λακωνίας από το 2028 θα εξαρτηθεί από τις τελικές αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, κυρίως, από τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα θα εφαρμόσει τη νέα ΚΑΠ.
Το άρθρο έχει δημιουργηθεί από Τεχνητή Νοημοσύνη ΑΙ της APELA
