Δημόσια και ιδιαίτερα αιχμηρή κριτική στον τρόπο με τον οποίο απονέμεται ο τιμητικός τίτλος του «Άρχοντα» του Οικουμενικού Πατριαρχείου ασκεί ο γνωστός Σπαρτιάτης ομογενής και ευεργέτης Ευστάθιος Βαλιώτης, με επώνυμο άρθρο του στον «Εθνικό Κήρυκα» των ΗΠΑ, στις 23 Οκτωβρίου 2026.
Ο Βαλιώτης υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη εκκλησιαστική διάκριση έχει συνδεθεί με μεγάλες οικονομικές δωρεές, αντί να απονέμεται αποκλειστικά με βάση την προσφορά ενός ανθρώπου στην Εκκλησία και την Ομογένεια.
Τι είναι όμως οι «Άρχοντες» και ποιος απονέμει αυτόν τον τίτλο;
Ο «Άρχοντας» είναι ένας τιμητικός εκκλησιαστικός τίτλος με ιστορικές ρίζες στο Βυζάντιο. Απονέμεται από τον Οικουμενικό Πατριάρχη σε λαϊκούς, δηλαδή σε ανθρώπους που δεν είναι κληρικοί, οι οποίοι έχουν διακριθεί για την προσφορά τους στην Ορθόδοξη Εκκλησία και την υποστήριξη του Πατριαρχείου.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες οι τιμώμενοι έχουν οργανωθεί από το 1966 στο «Τάγμα του Αγίου Ανδρέα του Αποστόλου», έναν εκκλησιαστικό οργανισμό που δραστηριοποιείται για την υποστήριξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου και την προάσπιση της θρησκευτικής ελευθερίας.
Πρόκειται, επομένως, για εκκλησιαστική τιμητική διάκριση και όχι για πολιτικό ή δημόσιο αξίωμα.
Τι καταγγέλλει ο Ευστάθιος Βαλιώτης
Στο άρθρο του, με τίτλο «Ντρέπομαι για το θεσμό των «Αρχόντων»», ο Σπαρτιάτης ομογενής διατυπώνει την άποψη ότι ο τίτλος έχει ουσιαστικά αποκτήσει οικονομικό αντίτιμο, υποστηρίζοντας χαρακτηριστικά ότι «ο τίτλος του «Άρχοντα» είναι «προς πώληση»».
Θέτει μάλιστα ένα ερώτημα: Γιατί ένας άνθρωπος που έχει αφιερώσει τη ζωή του στην Εκκλησία, στην ελληνική παιδεία ή στην προσφορά προς την Ομογένεια, αλλά δεν διαθέτει μεγάλη οικονομική επιφάνεια, να μην μπορεί να λάβει την ίδια τιμητική διάκριση;
Παράλληλα, ζητά περισσότερη διαφάνεια σχετικά με τα χρήματα που συγκεντρώνονται για την οικονομική υποστήριξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Ο ίδιος διευκρινίζει ότι δεν αμφισβητεί την αξία των ανθρώπων που έχουν τιμηθεί, αρκετοί από τους οποίους έχουν σημαντική προσφορά στην Εκκλησία και τον Ελληνισμό. Όπως επισημαίνει: «Δεν επικρίνω τα άτομα που επιλέγονται».
Τι ισχύει για τα 100.000 δολάρια;
Η αναφορά του Βαλιώτη στα 100.000 δολάρια συνδέεται με ένα υπαρκτό οικονομικό πρόγραμμα υποστήριξης του Πατριαρχείου.
Συγκεκριμένα, το Ίδρυμα Βαρθολομαίου, που δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία του Τάγματος των Αρχόντων, δίνει τη δυνατότητα σε δωρητές να αποκτήσουν την ιδιότητα του ιδρυτικού δωρητή, αναλαμβάνοντας δέσμευση προσφοράς τουλάχιστον 100.000 δολαρίων μέσα σε δέκα χρόνια.
Ωστόσο, εδώ υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά: η ιδιότητα του μεγάλου δωρητή του Ιδρύματος δεν ταυτίζεται με την απονομή του εκκλησιαστικού τίτλου του Άρχοντα.
Στην επίσημη ιστοσελίδα του, το Τάγμα αναφέρει ότι η επιλογή των Αρχόντων βασίζεται στην προσφορά τους προς την Εκκλησία και όχι στον πλούτο τους. Διευκρινίζει επίσης ότι δεν υπάρχουν υποχρεωτικές οικονομικές δεσμεύσεις για την απονομή του τίτλου.
Επομένως, η ύπαρξη δωρεών 100.000 δολαρίων είναι επιβεβαιωμένη, δεν αποδεικνύεται όμως από τα δημοσιευμένα στοιχεία ότι το συγκεκριμένο ποσό αποτελεί υποχρεωτική προϋπόθεση για να γίνει κάποιος Άρχοντας, όπως υποστηρίζει ο Βαλιώτης.
Η σύνδεση με τη Σπάρτη
Ο Ευστάθιος Βαλιώτης είναι ιδιαίτερα γνωστός στη Λακωνία για την προσφορά του στην εκπαίδευση και ειδικότερα για τη χρηματοδότηση της ανέγερσης του κτιρίου στον Κλαδά Σπάρτης, όπου στεγάζεται σήμερα το Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
Τον Φεβρουάριο του 2026 αναγορεύτηκε Επίτιμος Διδάκτορας του συγκεκριμένου Τμήματος, ως αναγνώριση της προσφοράς του.
Με τη νέα δημόσια παρέμβασή του, ο Σπαρτιάτης ευεργέτης επαναφέρει ένα ευρύτερο ζήτημα: κατά πόσο οι τιμητικές διακρίσεις της Εκκλησίας πρέπει να συνδέονται αποκλειστικά με την προσφορά και το έργο ενός ανθρώπου, ανεξάρτητα από την οικονομική του δυνατότητα.
Το πλήρες άρθρο του Ευστάθιου Βαλιώτη, με όλες τις απόψεις και τις αιτιάσεις του, δημοσιεύεται στον «Εθνικό Κήρυκα».
Το άρθρο έχει δημιουργηθεί από Τεχνητή Νοημοσύνη ΑΙ της APELA
