Ασφάλεια στην εργασία: «Επένδυση και όχι κόστος» – Τι επισημαίνουν ΕΛΙΝΥΑΕ και Σύνδεσμος Βιομηχανιών
Την ανάγκη ουσιαστικής εφαρμογής της νομοθεσίας, συνεχούς εκπαίδευσης των εργαζομένων και ενίσχυσης της πρόληψης ανέδειξαν η πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία (ΕΛΙΝΥΑΕ), Ρένα Μπαρδάνη, και ο γενικός διευθυντής του Συνδέσμου Βιομηχανιών Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδος (ΣΒΘΣΕ), Βασίλης Κλειτσογιάννης, μιλώντας στην ΕΡΤ Βόλου και στην εκπομπή του Γιάννη Ξυνόπουλου. Οι δύο συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκαν την Πέμπτη 29/10/2026, ενόψει της ημερίδας για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, που φιλοξενήθηκε τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026 στο Domotel Xenia του Βόλου, με τη συμμετοχή του υφυπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Κωνσταντίνου Καραγκούνη.
Ρένα Μπαρδάνη: Δεν μας λείπει η νομοθεσία, το μεγάλο ζήτημα είναι η εφαρμογή
Στο κατά πόσο τα εργατικά ατυχήματα αποτελούν απρόβλεπτα περιστατικά ή γεγονότα που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί επικεντρώθηκε αρχικά η συζήτηση με την πρόεδρο του ΕΛΙΝΥΑΕ, Ρένα Μπαρδάνη. Όπως εξήγησε, η πρόληψη αποτελεί τον βασικό σκοπό του Ινστιτούτου, το οποίο ιδρύθηκε το 1992 από τους κοινωνικούς εταίρους, με στόχο την προαγωγή της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία. Η ίδια αναγνώρισε ότι δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί κάθε εργατικό ατύχημα, υπογράμμισε όμως ότι πολλά περιστατικά μπορούν να αποφευχθούν ή να έχουν λιγότερο σοβαρές συνέπειες, εφόσον εφαρμόζονται τα κατάλληλα μέτρα προστασίας.
«Θεωρούμε ότι πάρα πολλά πράγματα μπορεί να αποφευχθούν αν έχουν ληφθεί διάφορα μέτρα και αν έχει δημιουργηθεί και η κουλτούρα ασφάλειας μέσα στους χώρους εργασίας», ανέφερε. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ζήτημα της εφαρμογής του νομοθετικού πλαισίου, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα διαθέτει, κατά την εκτίμησή της, ένα ολοκληρωμένο σύστημα κανόνων για την προστασία των εργαζομένων. «Δεν μας λείπει η νομοθεσία με το τίποτα», τόνισε, εξηγώντας ότι το ουσιαστικό πρόβλημα βρίσκεται στην καθημερινή εφαρμογή και τήρηση των προβλεπόμενων μέτρων.
Σύμφωνα με την κ. Μπαρδάνη, η ύπαρξη νόμων, τεχνικών ασφαλείας, ιατρών εργασίας και ελεγκτικών μηχανισμών δεν αρκεί από μόνη της, εάν δεν συνοδεύεται από πραγματική συμμόρφωση και καλλιέργεια διαφορετικής νοοτροπίας στους χώρους εργασίας. Η πρόεδρος του ΕΛΙΝΥΑΕ επισήμανε ότι η αποτελεσματικότητα των κανόνων εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι αντιλαμβάνονται την ασφάλεια ως αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής εργασίας.
Γιατί υπάρχουν διαφορετικά στοιχεία για τα εργατικά ατυχήματα
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που τέθηκαν στη συνέντευξη ήταν η απόκλιση ανάμεσα στα επίσημα στοιχεία των εργατικών ατυχημάτων και στις καταγραφές που δημοσιοποιούν συνδικαλιστικοί και άλλοι φορείς. Η Ρένα Μπαρδάνη εξήγησε ότι η συγκεκριμένη διαφορά συνδέεται, μεταξύ άλλων, με την ύπαρξη διαφορετικών συστημάτων καταγραφής και κριτηρίων ταξινόμησης των περιστατικών. Όπως ανέφερε, η Επιθεώρηση Εργασίας αποτελεί τον βασικό αρμόδιο φορέα στον οποίο πρέπει να αναγγέλλονται τα εργατικά ατυχήματα, ενώ άλλοι οργανισμοί, όπως ο ΕΦΚΑ, συγκεντρώνουν στοιχεία με διαφορετικά κριτήρια. Αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στα περιστατικά που συνδέονται με απουσία από την εργασία μεγαλύτερη των τριών ημερών, επισημαίνοντας ότι οι διαφορές στον τρόπο καταγραφής δυσκολεύουν τη σύγκριση των δεδομένων.
Ξεχωριστή αναφορά έκανε στον αγροτικό τομέα, όπου, όπως σημείωσε, ατυχήματα αυτοαπασχολούμενων αγροτών μπορεί να μην καταγράφονται ως εργατικά με βάση το ισχύον πλαίσιο. Κατά την ίδια, η πολυπλοκότητα αυτή δημιουργεί ασάφεια ως προς την πραγματική εικόνα των περιστατικών. Για τον λόγο αυτό ζήτησε τη δημιουργία ενός ενιαίου τρόπου καταγραφής, ο οποίος θα επιτρέπει όχι μόνο την καλύτερη αποτύπωση των ατυχημάτων, αλλά και την ουσιαστική ανάλυση των αιτιών τους. Η κ. Μπαρδάνη υπογράμμισε ότι η σωστή καταγραφή μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο πρόληψης, καθώς μέσα από την αξιολόγηση των περιστατικών μπορούν να εντοπιστούν ελλείψεις και να σχεδιαστούν αποτελεσματικότερα μέτρα προστασίας.
Βασίλης Κλειτσογιάννης: «Η ασφάλεια δεν είναι κόστος, είναι επένδυση»
Από την πλευρά του επιχειρηματικού κόσμου, ο γενικός διευθυντής του ΣΒΘΣΕ, Βασίλης Κλειτσογιάννης, υπογράμμισε ότι η ασφάλεια στην εργασία πρέπει να αντιμετωπίζεται ως βασική προτεραιότητα κάθε επιχείρησης, ανεξάρτητα από το μέγεθος ή τον κλάδο δραστηριότητάς της. Μιλώντας στην ΕΡΤ Βόλου, τόνισε ότι το σημαντικότερο ζητούμενο είναι η δημιουργία μιας σταθερής κουλτούρας ασφάλειας, η οποία δεν θα περιορίζεται στην τυπική συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις της νομοθεσίας. «Είναι ευθύνη όλων μας και του επιχειρηματία και του εργαζόμενου. Όποιος μπαίνει σε έναν χώρο εργασίας πρέπει να έχει την κουλτούρα του προσέχω», ανέφερε χαρακτηριστικά. Ο κ. Κλειτσογιάννης υποστήριξε ότι η καλλιέργεια αυτής της νοοτροπίας απαιτεί συνεχή προσπάθεια, ενημέρωση και υπενθύμιση των κανόνων, ώστε η πρόληψη να αποτελεί μέρος της καθημερινής λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στην προστασία του ανθρώπινου δυναμικού, επισημαίνοντας ότι ο εργαζόμενος αποτελεί το σημαντικότερο κεφάλαιο μιας επιχείρησης. Συνέδεσε, μάλιστα, το ζήτημα της ασφάλειας με τις σύγχρονες προκλήσεις της αγοράς εργασίας, όπως το δημογραφικό πρόβλημα και η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού. Απαντώντας στο ερώτημα εάν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να ανταποκριθούν στις οικονομικές απαιτήσεις των μέτρων προστασίας, ήταν κατηγορηματικός. «Δεν το βλέπουμε σαν κόστος. Ποτέ δεν βλέπουμε σαν κόστος ό,τι έχει σχέση με την υγεία και την ασφάλεια. Είναι επένδυση», σημείωσε.
Όπως εξήγησε, πέρα από την αυτονόητη υποχρέωση προστασίας της ανθρώπινης ζωής, ένα σοβαρό εργατικό ατύχημα μπορεί να προκαλέσει σημαντικές επιπτώσεις και στην παραγωγική λειτουργία μιας επιχείρησης. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η ανάγκη προστασίας δεν εξαρτάται από το εάν μια επιχείρηση απασχολεί έναν εργαζόμενο ή εκατοντάδες.
Ο ρόλος του τεχνικού ασφαλείας και η ευθύνη των επιχειρήσεων
Στη συζήτηση τέθηκε επίσης το κατά πόσο ο τεχνικός ασφαλείας διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο μέσα στις επιχειρήσεις ή αντιμετωπίζεται ορισμένες φορές ως μια τυπική υποχρέωση. Ο Βασίλης Κλειτσογιάννης υποστήριξε ότι ο ρόλος του είναι καθοριστικός, καθώς αποτελεί τον άνθρωπο που διαθέτει την εξειδικευμένη γνώση για να υποδεικνύει κινδύνους και να προτείνει μέτρα προστασίας. Αναφέρθηκε επίσης στις νέες δυνατότητες ψηφιακής καταχώρισης των υποδείξεων, επισημαίνοντας ότι η καταγραφή τους ενισχύει τη διαφάνεια και καθιστά σαφέστερες τις ευθύνες των εμπλεκομένων. Κατά τον ίδιο, ο τεχνικός ασφαλείας δεν πρέπει να περιορίζεται σε μια περιοδική επίσκεψη ή σε μια διαδικαστική παρουσία.
Αντίθετα, οφείλει να αξιοποιεί την εκπαίδευση και την εμπειρία του, προκειμένου να ενημερώνει ουσιαστικά τη διοίκηση για όσα πρέπει να γίνουν ώστε να προστατεύονται οι εργαζόμενοι. Παράλληλα, ο γενικός διευθυντής του ΣΒΘΣΕ αναφέρθηκε στη σημασία της συνεργασίας των επιχειρήσεων με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιθεώρησης Εργασίας και της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Διευκρίνισε ότι η επιλογή του Βόλου για την πραγματοποίηση της ημερίδας δεν συνδεόταν με κάποια συγκεκριμένη διαπίστωση ελλείψεων στις τοπικές επιχειρήσεις, αλλά με τη σταθερή προσπάθεια του Συνδέσμου να πραγματοποιεί ενημερωτικές δράσεις σε διαφορετικές πόλεις της Θεσσαλίας και της Στερεάς Ελλάδας.
Επαγγελματική εξουθένωση και ψυχική υγεία στην εργασία
Ιδιαίτερη διάσταση στη συζήτηση έδωσε η Ρένα Μπαρδάνη, αναφερόμενη στους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους που συνδέονται με τη σύγχρονη εργασιακή πραγματικότητα. Όπως επισήμανε, η προστασία των εργαζομένων δεν περιορίζεται στην αποφυγή σωματικών τραυματισμών, αλλά περιλαμβάνει και την αντιμετώπιση του εργασιακού άγχους, της επαγγελματικής εξουθένωσης, της βίας και της παρενόχλησης. Η ίδια υπογράμμισε ότι οι αλλαγές στην οργάνωση της εργασίας και η αυξανόμενη χρήση νέων τεχνολογιών δημιουργούν πρόσθετες προκλήσεις για την ψυχική υγεία. Αναφέρθηκε ειδικότερα στην ευρωπαϊκή εκστρατεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) για την περίοδο 2026-2028, η οποία επικεντρώνεται στην ψυχική υγεία στην εργασία και στην πρόληψη των ψυχοκοινωνικών κινδύνων.
Όπως τόνισε, η επαγγελματική εξουθένωση και η ψυχολογική επιβάρυνση αποτελούν πραγματικούς κινδύνους που απαιτούν συστηματική αντιμετώπιση, όπως ακριβώς και οι υπόλοιποι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων.
Η εκπαίδευση πρέπει να ξεκινά από το σχολείο
Η πρόεδρος του ΕΛΙΝΥΑΕ στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της συνεχούς εκπαίδευσης, την οποία χαρακτήρισε βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία ασφαλέστερων χώρων εργασίας. Όπως ανέφερε, η εκπαίδευση δεν πρέπει να αποτελεί μια περιστασιακή δραστηριότητα, αλλά μια σταθερή διαδικασία που θα βοηθά τους εργαζομένους να αναγνωρίζουν τους κινδύνους και να εφαρμόζουν τις απαραίτητες πρακτικές προστασίας. Επισήμανε ότι η αξιοποίηση της τεχνολογίας και των σύγχρονων μορφών εξ αποστάσεως εκπαίδευσης μπορεί να περιορίσει σημαντικά τις πρακτικές δυσκολίες, επιτρέποντας την επιμόρφωση χωρίς μεγάλες μετακινήσεις ή επιβάρυνση του χρόνου εργασίας. Η κ. Μπαρδάνη υποστήριξε, ωστόσο, ότι η διαμόρφωση μιας πραγματικής κουλτούρας πρόληψης πρέπει να αρχίζει πολύ νωρίτερα, ήδη από τη σχολική ηλικία.
Σύμφωνα με την ίδια, η ενημέρωση των παιδιών και των νέων για την ασφάλεια και την πρόληψη μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια διαφορετική νοοτροπία στις επόμενες γενιές εργαζομένων. Ως τρεις βασικές προτεραιότητες ανέδειξε τη σωστή καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων, τη συνεχή εκπαίδευση και ενημέρωση και την ένταξη της κουλτούρας πρόληψης στην εκπαίδευση από μικρή ηλικία.
Η ημερίδα στον Βόλο και οι δηλώσεις Καραγκούνη
Οι δύο συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκαν την Πέμπτη 29/10/2026 ενόψει της ενημερωτικής εκδήλωσης με τίτλο «Υγεία & Ασφάλεια στην Εργασία: Νέο Θεσμικό Πλαίσιο, Υποχρεώσεις και Εφαρμογή στην Πράξη», που διοργάνωσαν τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου στο Domotel Xenia Βόλου ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδος και το ΕΛΙΝΥΑΕ, με τη συμμετοχή της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Στην ημερίδα συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Κωνσταντίνος Καραγκούνης, και ο αναπληρωτής διοικητής της Επιθεώρησης Εργασίας, Χαράλαμπος Βούρτσης.
Κατά την τοποθέτησή του, ο κ. Καραγκούνης αναφέρθηκε στην αύξηση των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων, παρουσιάζοντας στοιχεία σύμφωνα με τα οποία οι θάνατοι ανήλθαν σε 47 το 2025, έναντι 40 το 2019. Ο υφυπουργός συνέδεσε την εξέλιξη αυτή με την αύξηση του εργατικού δυναμικού και παρουσίασε τις παρεμβάσεις που, σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν πραγματοποιηθεί για την ενίσχυση της πρόληψης, των ελέγχων και της εφαρμογής του νομοθετικού πλαισίου. Αναφέρθηκε επίσης στα νέα ψηφιακά εργαλεία και στην ενίσχυση της Επιθεώρησης Εργασίας, υποστηρίζοντας ότι οι έλεγχοι για την υγεία και την ασφάλεια έχουν υπερδιπλασιαστεί. Η εκδήλωση έφερε στο ίδιο τραπέζι εκπροσώπους της πολιτείας, της Επιθεώρησης Εργασίας, των εργοδοτικών οργανώσεων και εξειδικευμένους επιστήμονες, με αντικείμενο τόσο τις θεσμικές αλλαγές όσο και τις πρακτικές υποχρεώσεις των επιχειρήσεων.
Κοινός στόχος η πρόληψη και η προστασία της ανθρώπινης ζωής
Παρά τις διαφορετικές αφετηρίες τους, οι τοποθετήσεις της Ρένας Μπαρδάνη και του Βασίλη Κλειτσογιάννη στην ΕΡΤ Βόλου ανέδειξαν ένα κοινό ζητούμενο, την ανάγκη η υγεία και η ασφάλεια στην εργασία να αποτελούν καθημερινή πρακτική και όχι απλώς μια τυπική υποχρέωση. Η πρόεδρος του ΕΛΙΝΥΑΕ έδωσε έμφαση στη σωστή εφαρμογή της νομοθεσίας, στην αξιόπιστη καταγραφή των ατυχημάτων και στη συνεχή εκπαίδευση, ενώ ο γενικός διευθυντής του ΣΒΘΣΕ ανέδειξε την ευθύνη των επιχειρήσεων να επενδύουν ουσιαστικά στην προστασία του ανθρώπινου δυναμικού τους.
Το βασικό μήνυμα που προέκυψε από τις δύο συζητήσεις είναι ότι η πρόληψη απαιτεί συνεργασία, ενημέρωση, ελέγχους και σταθερή προσπάθεια αλλαγής νοοτροπίας, με τελικό στόχο την προστασία της ζωής και της υγείας κάθε εργαζομένου.
