Παλαιά Βόλου: Τέσσερις γενιές δουλεύουν το σχοινί και το δέρμα

Η τέχνη του σχοινοποιού περνά από παππού σε πατέρα και γιο– Από το 1913 μέχρι σήμερα, η επιχείρηση παραμένει στην ίδια θέση

Ένα από τα τελευταία εργαστήρια παραδοσιακής σχοινοποιίας, το οποίο λειτουργεί στην ίδια θέση στα Παλαιά του Βόλου από το 1913, από την οικογένεια Δουλαδίρη, παρουσιάστηκε σήμερα στην ενημερωτική εκπομπή «Περίμετρος» της ΕΡΤ3. Πατέρας και γιος, Νίκος και Γιάννης Δουλαδίρης εργάζονται πλέον μαζί, συνεχίζοντας μια οικογενειακή διαδρομή τεσσάρων γενεών στην κατασκευή σχοινιών, ιπποσκευών και δερμάτινων εξαρτημάτων.

Η ιστορία του εργαστηρίου άρχισε πριν από 113 χρόνια. Ο παππούς του Νίκου Δουλαδίρη έφτασε στον Βόλο το 1908 και, πέντε χρόνια αργότερα, δημιούργησε το κατάστημα στα Παλαιά. Από το 1913 μέχρι σήμερα, η επιχείρηση παραμένει στην ίδια θέση, σε μια συνοικία που συνδέθηκε στενά με τα εργαστήρια, τους τεχνίτες και τις εμπορικές δραστηριότητες της πόλης.

Μέσα σε αυτόν τον χώρο μεταδόθηκαν από γενιά σε γενιά τα μυστικά της κατασκευής των σχοινιών και της κατεργασίας του δέρματος. Μαζί με την επαγγελματική γνώση διατηρήθηκαν εργαλεία, τεχνικές και τρόποι δουλειάς που απαιτούν εμπειρία, ακρίβεια και πολλές ώρες χειρωνακτικής εργασίας.

Ο Νίκος Δουλαδίρης έμαθε την τέχνη από τον παππού και τον πατέρα του και παρέμεινε για χρόνια ο τελευταίος ενεργός σχοινοποιός του Βόλου. Από το 2014 και μέχρι σήμερα είναι ο άνθρωπος που συνέχισε μόνος του μια οικογενειακή παράδοση μεγαλύτερη του ενός αιώνα, σε μια περίοδο κατά την οποία το επάγγελμα είχε ήδη σχεδόν εξαφανιστεί.

Η συνέχεια ήρθε από τον γιο του, Γιάννη, ο οποίος μπήκε στο εργαστήριο την περίοδο του κορονοϊού, πριν από περίπου έξι χρόνια. Έκτοτε εργάζεται σταθερά δίπλα στον πατέρα του, μαθαίνοντας στην πράξη τις τεχνικές της σχοινοποιίας και της επεξεργασίας του δέρματος. Αναλαμβάνει παραγγελίες και ειδικές κατασκευές, ενώ σταδιακά περνά στα χέρια του η γνώση που διατήρησαν οι προηγούμενες γενιές της οικογένειας.

Στο εργαστήριο κατασκευάζεται σχεδόν οτιδήποτε σχετίζεται με άλογα και άλλα ζώα. Ιπποσκευές, χαλινάρια, λουριά, σχοινιά, κουδούνια και εξαρτήματα για κτηνοτροφική χρήση εξακολουθούν να γίνονται στο χέρι. Στις κατασκευές περιλαμβάνονται ακόμη και λουριά για σκύλους, καθώς και αντικείμενα που σχεδιάζονται ειδικά για τις ανάγκες κάθε πελάτη.

Πρόκειται συνήθως για κατασκευές που δεν παράγονται μαζικά. Οι διαστάσεις, το υλικό και ο τρόπος χρήσης τους προσαρμόζονται στο ζώο και στις απαιτήσεις του ανθρώπου που θα τα χρησιμοποιήσει. Κάθε παραγγελία μπορεί να είναι διαφορετική και συχνά χρειάζεται να βρεθεί λύση για ένα αντικείμενο που δεν υπάρχει έτοιμο στο εμπόριο.

Στον ίδιο χώρο δημιουργούνται και ειδικές κατασκευές για θεατρικές παραστάσεις. Πατέρας και γιος αναλαμβάνουν να κατασκευάσουν από δέρμα αντικείμενα και εξαρτήματα που απαιτούνται για τις ανάγκες ενός έργου, ιδιαίτερα όταν αυτά πρέπει να παραπέμπουν σε συγκεκριμένη εποχή ή να ακολουθούν τις οδηγίες του σκηνογράφου και του ενδυματολόγου.

Στην οικογενειακή δραστηριότητα συμμετέχει και η κόρη του Νίκου Δουλαδίρη, η οποία είναι ενδυματολόγος. Σχεδιάζει τσάντες και άλλα αντικείμενα από δέρμα, τα οποία υλοποιούν στο εργαστήριο ο πατέρας και ο αδελφός της. Με αυτόν τον τρόπο, η παραδοσιακή γνώση δεν περιορίζεται πλέον στις ιπποσκευές και στα χρηστικά είδη για ζώα, αλλά αξιοποιείται και σε σύγχρονες δημιουργίες.

Η συνεργασία των τριών μελών της οικογένειας δίνει νέα κατεύθυνση στο εργαστήριο. Η κόρη σχεδιάζει, ενώ ο Νίκος και ο Γιάννης Δουλαδίρης μετατρέπουν το σχέδιο σε αντικείμενο, δουλεύοντας το δέρμα με τις τεχνικές που εφαρμόζονται στον ίδιο χώρο εδώ και δεκαετίες.

Το εργαστήριο των Δουλαδίρηδων δεν διατηρείται απλώς ως ανάμνηση ενός επαγγέλματος που χάνεται. Παραμένει ενεργό, δέχεται παραγγελίες και προσαρμόζεται σε διαφορετικές ανάγκες, από την κτηνοτροφία και την ιππασία μέχρι το θέατρο και τον σύγχρονο σχεδιασμό δερμάτινων αντικειμένων.

Εκατόν δεκατρία χρόνια μετά την ίδρυσή του, στον ίδιο χώρο στα Παλαιά του Βόλου, η τέχνη εξακολουθεί να ασκείται καθημερινά. Και η παρουσία του Γιάννη δίπλα στον πατέρα του σημαίνει ότι η οικογενειακή διαδρομή δεν σταματά στον τελευταίο σχοινοποιό του Βόλου, αλλά συνεχίζεται πλέον στην τέταρτη γενιά.