Η Ρωσία επιχειρεί να «αναστήσει» τον Τολστόι μέσω AI – Στόχος να αναπαράγει ακόμη και τον τρόπο σκέψης του
Η τεχνητή νοημοσύνη επιχειρεί να δώσει ξανά «φωνή» στον Τολστόι, έναν από τους σημαντικότερους συγγραφείς της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Ρώσοι προγραμματιστές αξιοποιούν ιστορικές ηχογραφήσεις και το εκτεταμένο συγγραφικό αρχείο του, με απώτερο στόχο να δημιουργήσουν ένα ψηφιακό μοντέλο που δεν θα αναπαράγει απλώς τα λόγια του, αλλά θα προσεγγίζει και τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόταν.
Προς το παρόν, το εγχείρημα της ρωσικής τεχνολογικής εταιρείας Yandex, σε συνεργασία με το Ίδρυμα Κληρονομιάς Τολστόι, επιτρέπει στους χρήστες να υποβάλλουν ερωτήσεις σε ένα chatbot και να λαμβάνουν απαντήσεις με αναπαραγωγή της χαρακτηριστικής, βραχνής φωνής του συγγραφέα. Οι απαντήσεις βασίζονται σε αυτούσια αποσπάσματα από τα έργα του.
Σε επίδειξη στα κεντρικά γραφεία της Yandex στη Μόσχα, όταν το chatbot ρωτήθηκε πώς μπορεί κάποιος να αντιμετωπίσει μια δύσκολη εργασία, απάντησε με τη φωνή του Τολστόι: «Διαβάζετε περισσότερο, σκέφτεστε και καταγράφετε μόνο εκείνες τις σκέψεις που μπορούν να εκφραστούν σύντομα και καθαρά».
Από τις ιστορικές ηχογραφήσεις στην τεχνητή νοημοσύνη
Η ψηφιακή αναπαραγωγή της φωνής του βασίστηκε σε ηχογραφήσεις του 1908, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στην εξοχική κατοικία του συγγραφέα, στη Γιασνάγια Πολιάνα, με φωνογράφο που είχε στείλει ο Αμερικανός εφευρέτης Τόμας Έντισον.
Ωστόσο, οι φιλοδοξίες του εγχειρήματος ξεπερνούν την αναπαραγωγή της φωνής. Ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι η ανάπτυξη ενός πράκτορα τεχνητής νοημοσύνης που θα μπορεί να αξιοποιεί τη σκέψη του Τολστόι για να απαντά σε νέα ερωτήματα. Η προσπάθεια εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα ενόψει της συμπλήρωσης 200 χρόνων από τη γέννησή του, το 2028.
«Θα απαντούσε όχι απλώς χρησιμοποιώντας αποσπάσματα από τον Τολστόι, αλλά με βάση τις σκέψεις και τις ιδέες του, και θα μπορούσε να συνομιλεί μαζί μας ως Τολστόι», δήλωσε η Φιόκλα Τολστάγια, δισέγγονη της εγγονής του συγγραφέα και επικεφαλής του προγράμματος Tolstoy Digital στο Κρατικό Μουσείο Λέοντος Τολστόι στη Μόσχα.
Ένα αρχείο εκατομμυρίων σελίδων
Το εγχείρημα διαθέτει ένα εξαιρετικά μεγάλο όγκο υλικού. Εκτός από τα διάσημα μυθιστορήματα «Πόλεμος και Ειρήνη» και «Άννα Καρένινα», ο Τολστόι άφησε εκτενές μη λογοτεχνικό έργο, στο οποίο πραγματεύεται ζητήματα όπως η πίστη, η αγάπη, η ηθική και το νόημα της ζωής.
«Δεν μιλάμε μόνο για τα γνωστά μυθιστορήματα, αλλά και για το αρχείο, ένα τεράστιο αρχείο που περιλαμβάνει περισσότερες από δύο εκατομμύρια σελίδες χειρογράφων», ανέφερε ο Ντμίτρι Μασιούκ, διευθύνων σύμβουλος του τομέα Αναζήτησης και Τεχνητής Νοημοσύνης της Yandex.
Η πρόκληση για τους δημιουργούς είναι να αξιοποιήσουν αυτό το υλικό ώστε το σύστημα να μπορεί να συνθέτει απαντήσεις σε ζητήματα για τα οποία ο συγγραφέας δεν είχε διατυπώσει κάποια άμεση θέση, χωρίς να περιορίζεται στην παράθεση αποσπασμάτων από τα βιβλία και τα κείμενά του.
Θα ενέκρινε ο Τολστόι την ψηφιακή «μετενσάρκωσή» του;
Το αν ο ίδιος ο Τολστόι θα ενέκρινε μια τέτοια ψηφιακή αναβίωση παραμένει άγνωστο.
Ο συγγραφέας, ο οποίος στη μέση ηλικία στράφηκε σε έναν απλούστερο τρόπο ζωής, υιοθέτησε ενδυμασία αγρότη και έπιασε ακόμη και το δρεπάνι, είχε εκφράσει προβληματισμούς για το κατά πόσο οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις της εποχής του ωφελούσαν τους απλούς ανθρώπους.
Η αντίφαση αυτή δίνει στο εγχείρημα μια επιπλέον διάσταση: η τεχνολογία επιχειρεί να ανασυνθέσει τη σκέψη ενός ανθρώπου που είχε θέσει υπό αμφισβήτηση την πρόοδο όταν αυτή δεν υπηρετούσε ουσιαστικά την ανθρώπινη ζωή.
